Na Mwandishi Wetu, Dodoma
Serikali kupitia Tume ya Taifa ya Umwagiliaji (NIRC) inatarajia kuanza utekelezaji wa miradi mipya zaidi ya 30 ya umwagiliaji katika mwaka wa fedha 2026/2027, ikiwa ni sehemu ya mkakati wa kuhamisha kilimo cha Tanzania kutoka kwenye utegemezi mkubwa wa mvua kwenda kwenye uzalishaji wa uhakika mwaka mzima.
Sambamba na miradi hiyo, NIRC itagawa zaidi ya pampu 2,000 za umwagiliaji na kutekeleza mpango wa uchimbaji wa visima unaotarajiwa kutoa ajira kwa vijana kati ya 2,000 na 4,000 ndani ya miaka mitatu.
Hatua hizo zikitekelezwa kwa ufanisi zinaweza kuongeza uzalishaji wa mazao, kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza kipato cha wakulima na kupanua upatikanaji wa malighafi kwa viwanda vya ndani.
Akizungumza na waandishi wa habari katika Maonesho ya Nanenane yanayoendelea kwenye Viwanja vya Dkt. John Malecela jijini Dodoma, Mkurugenzi Mkuu wa NIRC, Raymond Mndolwa, alisema Serikali imejipanga kuhakikisha wakulima wanapata miundombinu ya kisasa ya umwagiliaji.
“Lengo letu ni kuhakikisha mkulima wa Tanzania anazalisha kwa tija mwaka mzima bila kutegemea mvua. Umwagiliaji ni msingi wa kilimo cha kisasa na chenye tija,” alisema Mndolwa.
Miradi 146 inajengwa, mingine 634 inasanifiwa
Kwa sasa, NIRC inasimamia mikataba 146 ya ujenzi wa miundombinu ya umwagiliaji inayotekelezwa na wakandarasi mbalimbali nchini, huku miradi mingine 634 ikiwa katika hatua za usanifu.
Takwimu hizo zinaonesha kuwa Serikali ina hazina kubwa ya miradi inayoweza kuongeza eneo la kilimo cha umwagiliaji. Hata hivyo, matokeo yatategemea uwezo wa kuibadilisha miradi iliyopo kwenye usanifu kuwa miradi inayotekelezwa na hatimaye kutoa maji kwa wakulima.
Hivyo, mafanikio ya uwekezaji huu hayapaswi kupimwa kwa idadi ya miradi pekee, bali kwa ukubwa wa eneo litakalomwagiliwa, ongezeko la uzalishaji kwa ekari, idadi ya wakulima watakaonufaika na mapato yatakayozalishwa.
Pampu zaidi ya 2,000 kugawiwa
Kuanzia Agosti 11, 2026, NIRC itaanza kugawa pampu za maji katika mikoa saba, huku zoezi hilo likianzia mkoani Katavi.
Pampu 1,000 za kawaida zitatolewa kwa wakulima wa mbogamboga na matunda ili kuwawezesha kuvuta maji kutoka kwenye mito na mabonde. Zaidi ya pampu nyingine 1,000 zinazotumia nishati ya jua zimenunuliwa kwa ajili ya wakulima wa parachichi, hususan katika maeneo yenye miinuko na mabonde.
“Pampu hizi za nishati ya jua zitakuwa suluhisho kwa wakulima wa parachichi wanaokabiliwa na changamoto za kijiografia katika shughuli zao za kilimo,” alisema Mndolwa.
Matumizi ya pampu za nishati ya jua yanaweza kupunguza gharama za mafuta na umeme kwa wakulima. Pia yanaweza kupanua matumizi ya umwagiliaji katika maeneo ambayo hayajafikiwa na gridi ya taifa.
Hata hivyo, uendelevu wa mpango huo utahitaji kuwepo kwa mfumo wa mafunzo, matengenezo, upatikanaji wa vipuri na usimamizi wa matumizi ya maji. Bila maandalizi hayo, baadhi ya vifaa vinaweza kushindwa kutoa matokeo yaliyokusudiwa baada ya muda.
Vijana 4,000 kuunganishwa na miradi
NIRC pia imeandaa mpango wa uchimbaji wa visima unaotarajiwa kutoa ajira kwa vijana kati ya 2,000 na 4,000 ndani ya miaka mitatu.
Vijana hao wataundwa katika vikundi vya wataalamu wa ufundi na uhandisi kwenye halmashauri zote 184 nchini. Watashiriki katika uchimbaji wa visima, ufungaji wa miundombinu na usimamizi wa miradi ya umwagiliaji.
“Tunataka kuwawezesha vijana kushiriki moja kwa moja katika utekelezaji wa miradi ya umwagiliaji. Hii ni fursa ya ajira na kujenga utaalamu wa ndani,” alisema Mndolwa.
Kwa wastani, mpango unaweza kuwezesha vijana kati ya 11 na 22 katika kila halmashauri. Mbali na kutoa ajira, hatua hiyo inaweza kujenga uwezo wa ndani wa kutunza na kukarabati miundombinu ya umwagiliaji.
Lengo la visima 67,000
Hadi sasa, visima 415 vimechimbwa, huku Serikali ikilenga kuchimba visima 67,000 ndani ya miaka minane ijayo.
Kufikia lengo hilo kutahitaji kuchimbwa wastani wa zaidi ya visima 8,000 kwa mwaka. Hii ni hatua kubwa inayohitaji fedha za kutosha, vifaa, wataalamu, tafiti za maji chini ya ardhi na usimamizi madhubuti wa mazingira.
Uchimbaji huo unapaswa kuongozwa na taarifa za kisayansi ili kulinda vyanzo vya maji, kudhibiti matumizi kupita kiasi na kuzuia migogoro kati ya watumiaji wa maji kwa ajili ya kilimo, mifugo na matumizi ya nyumbani.
Umwagiliaji uunganishwe na masoko
Pamoja na umuhimu wa miundombinu, ongezeko la uzalishaji halitakuwa na manufaa kamili ikiwa halitaunganishwa na huduma za ugani, pembejeo bora, maghala, usafirishaji, viwanda vya kuchakata mazao na masoko ya uhakika.
Hili ni muhimu zaidi kwa wakulima wa mbogamboga, matunda na parachichi, kwa sababu mazao hayo yanaweza kuharibika haraka au kupoteza thamani iwapo yatazalishwa kwa wingi bila masoko na mifumo ya uhifadhi.
Kwa hiyo, miradi ya umwagiliaji inapaswa kuendelezwa kama sehemu ya mnyororo mpana wa thamani—kuanzia upatikanaji wa maji na uzalishaji hadi uchakataji, usafirishaji na uuzaji.
Kwa ujumla, mpango wa NIRC unaweka msingi wa mageuzi makubwa katika kilimo. Mafanikio yake yatategemea ubora wa utekelezaji, usimamizi endelevu wa maji na uwezo wa kugeuza miundombinu hiyo kuwa ongezeko halisi la uzalishaji, ajira na kipato cha wakulima









































